در آستانه برپايي نمايشگاه نقاشان دهه 40 و 50 در موسسه فرهنگي هنري صبا ميزگردي تحت عنوان « نقاشان دهه 40 و 50 » با حضور آقايان حسن بلخاري ، سهراب هادي ، مرتضي گودرزي ( ديباج ) در روز چهارشنبه 27/8/1386 برگزار گرديد .
هنر نقاشي و هنر پيكره سازي ايران در دهه 50 در جهت يابي هاي فرهنگي خود دوگانگي هاي آشكاري داشت ، اين دوگانگي ها مبتني بود بر مشخصات اجتماعي و مختصات خاص طبقه اي كه در ذيل بررسي مي شود .
حسن بلخاري:
مي توان بيان داشت در دهه 40 و 50 با در نظر داشتن ، دگرگوني هاي سياسي و چگونگي شكل گيري نقاشي نوين و معاصر ايران در آن زمان ، اين دهه دهه ي احياي نقاشي قهوه خانه اي يا نقاشي خيالي يا نقاشي خيالي سازيست كه پيام بسيار مهمي در بررسي ادوار تاريخي هنر ايران بويژه هنر معاصر دارد .
در دهه 40 و 50 بر خلاف دهه هاي گذشته دولت مستقيماً وارد عرصه هنر مي شود ، در سال 1343 كه وزارت فرهنگ و هنر در ايران تشكيل مي شود دولت به يك سياستگذار هنري تبديل مي گردد و اين در صورتي است كه حضور دولت در دوره هاي قبل به اين صراحت و روشني نبوده است .
بحثي در جامعه شناسي مطرح است كه نسبت جامعه شناسي با هنر چيست ؟ يا به عبارتي در قلمرو جامعه شناسي هنر چه ديدگاههايي وجود دارد ، و به طور كلي چه نسبتي بين قواي حاكمه با هنر وجود دارد ؟
در مورد هنر دو ديدگاه كلي وجود دارد . يك ديد گاه ، ديدگاه بازتابي است و يك ديدگاه ، ديدگاه شكل دهي است . يعني برخي معتقدند كه كار هنر بازتاباندن وقايع جامعه است و همچون آينه عمل مي كند ، ديدگاه دوم معتقد است كه كار هنر شكل دهي است ، بويژه در دولت هاي ايدئولوژيك هنر به معني شكل دهي مطرح مي شود و از آن به عنوان عاملي براي سازمان بخشي رفتار مردم و تزريق ايدئولوژيك خود استفاده مي كند . اين دو ديدگاه كه از ديدگاههاي بسيار مهم در جامعه شناسي هنر است در دهه 40 بصورت شكل دهي در ايران خود را نشان مي دهد ، يعني دولت وارد مي شود و از هنر براي نوعي فرهنگ سازي يا احياء فرهنگ باستان استفاده مي كند ، در اين فضا انتظار مي رود كه بر اثر فاصله گرفتن از دوره ي قاجار كه اوج نقاشي خيالي بود و همينطور حضور دولت در مسائل هنري ، نقاشي خيالي و قهوه خانه اي دچار نوعي سقوط شود اما عكس اين مطلب اتفاق مي افتد يعني مورخان نقاشي بازگو مي كنند كه نقاشي به نحوي در اين دهه احيا مي شود . از ديدگاه جامعه شناسي اين احيا به چند دليل اتفاق مي افتد :
دليل اول برخي مي گويند كه اين احياء بر مي گردد به اوج گيري روشنفكري چپ ، چون از دهه 30 به بعد روشنفكري ايراني بيشتر گرايش چپ پيدا مي كند تا گرايش هاي مذهبي و راست ، عده اي معتقد بودند كه قدرت گرفتن روشنفكري چپ توانست به يك رنسانس هنري در هنر ايران منجر شود و به نحوي برخي از جريانهاي فرو خورده هنر ايران احيا شود . و به نظر اين مطلب مردود باشد.